Mag ik gaan

LEESTIP

Zeven portretten in woord en beeld van mensen die leven met dementie. Allemaal hebben ze gekozen voor euthanasie. Ze weten het zeker, maar de werkelijkheid blijkt weerbarstig. Samen met hun geliefden worstelen ze met vragen als: ‘Wanneer is het moment dat ik niet meer verder wil? Hoe zorg ik dat ik niet te laat ben? Mag ik dit mijn partner wel aandoen?’. Huisarts Constance de Vries en kunstenaar Herman van Hoogdalem zochten hen op, zij als behandelend arts, hij als portrettist en interviewer. Ze vonden elkaar in hun wens deze mensen een stem en een gezicht te geven.

Het project begon als postuum eerbetoon aan de moeder van Herman van Hoogdalem. Zij leed aan Alzheimer. Van Hoogdalem keerde jaren na haar dood terug naar het verzorgingshuis en portretteerde met instemming van de families mensen met dementie. Het resultaat zijn aquarellen van ruim 2 meter hoog. De expositie reisde vanaf 2013 langs meerdere musea, ook in het buitenland, en trok veel publiek.

De vormgever heeft de expositie knap naar het boek weten te vertalen. De aquarellen worden hersenschimmen achter de tekst. De tekst wordt verbeeld in een spiegel van de dood die langzaam oplost en ontkleurt. We worden uitgenodigd te kijken door een koker waarin het uitgangspunt van euthanasie centraal staat.  De keuze voor euthanasie als vorm van waardig sterven is al gemaakt. Uiteindelijk is het beloop heel verschillend. De schrijver wordt als arts binnen de levenseindekliniek veel met dementie casuïstiek geconfronteerd. Het gedachtengoed van ‘in eigen regie’ blijkt niet houdbaar in de werkelijkheid waarin een beeld zich ontvouwt van mensen die wanhopig trachten hun eigen plot te schrijven.

Herman van Hoogdalem en Constance de Vries, Mag ik gaan. Leven en sterven met dementie. Uitg. Wbooks, Zwolle 2018. Prijs € 19,95.

Jaap Schuurmans