Voor ouderen met kanker moet de zorg gaan om kwaliteit van leven

In 60% van de gevallen gaat het bij de diagnose kanker om ouderen; ook is 60% van de mensen die met kanker leven 65 jaar of ouder. Geografische en economische factoren beïnvloeden het aantal ouderen dat met kanker leeft of overleeft, maar globaal is het beeld: vooral ouderen worden door de ziekte getroffen. Toch zijn, in weerwil van deze statistieken, oudere mensen ondervertegenwoordigd in klinisch kankeronderzoek. Met als gevolg lacunes in kennis van de beste zorg voor oudere kankerpatiënten.

Oudere patiënten zijn kwetsbaarder voor de toxiciteit van therapieën, wat belang en waarde onderstreept van de kwaliteit van leven (QoL). Kwantiteit en kwaliteit van leven kunnen voor ouderen een andere betekenis hebben dan voor jongere patiënten; allebei moeten betrokken worden in de besluitvorming over optimale zorg.

Is QoL een doel van zorg voor kankerpatiënten, of is het ook een manier om geïndividualiseerde behandeling te optimaliseren? Een taskforce, in het leven geroepen door de International Society of Geriatric Oncology (SIOG), is met een position paper gekomen, met het doel meer focus op de QoL van ouderen die met kanker leven. Hieronder de aanbevelingen:

  • QoL moet een fundamentele component zijn van zorg voor kankerpatiënten, wat hun leeftijd ook is;
  • Besluitvorming over screening op kanker, behandeling en zorg mag nooit gebaseerd zijn op leeftijd alleen;
  • Het is nodig onderscheid te maken tussen normaal en pathologisch verouderen en kwetsbare oudere kankerpatiënten te identificeren;
  • Gezondheid gerelateerde QoL tools moeten samen gebruikt worden met een comprehensive geriatric assessment (CGA) om tot een geïntegreerd en gecoördineerd zorgplan te komen;
  • QoL moet vanaf intake van de patiënt met regelmatige tussenpozen uitgevraagd worden;
  • Het team dat zorgt voor de oudere kankerpatiënt moet de impact van behandelopties op de QoL gedurende het beloop van de ziekte bespreken – bij de diagnose, gedurende behandeling en overlevingstijd en tegen het levenseinde – waarbij rekening moet worden gehouden met voorkeuren van de patiënt, die QoL boven levensverlenging kan verkiezen;
  • Zorg voor de oudere patiënt moet verleend worden door een multidisciplinair team met inbreng van alle relevante medische en paramedische specialisten;
  • Oudere patiënten moeten meer mogelijkheden krijgen deel te nemen aan onderzoeksprojecten en klinische trials die gericht zijn op het verbeteren van de QoL;
  • Er moet meer onderzoek komen om aan de hand van patiëntbevindingen te exploreren en definiëren wat de voordelen zijn, in termen van QoL en oncologisch, bij het adresseren van de behoeften van oudere kankerpatiënten;
  • Systematische geriatrische screening van oudere patiënten met kanker, met oog voor hun QoL, is haalbaar en kan belangrijk zijn voor het op het spoor komen van niet bekende geriatrische problemen. Dat kan leiden tot interventies die een betere QoL en potentieel een langere overlevingstijd beloven;
  • Het onderzoeken en adresseren van QoL mag niet worden opgevat als een verspilling van tijd en bronnen. Het helpt tot de best mogelijke behandeling te komen en heeft daarmee de potentie in de toekomst tijd en bronnen te sparen.

F. Scotté e.a., Addressing the quality of life needs of older patients with cancer: a SIOG consensus paper and practical guide, Annals of Oncology 0: 1–9, 2018 doi:10.1093/annonc/mdy228.

Commentaar
Uiteindelijk zullen deze zorginhoudelijke initiatieven invloed moeten hebben op de wijze waarop de zorg wordt gefinancierd. Dit onderzoek bekrachtigt de holistische visie dat aandacht voor problemen van somatische aard niet voldoende is en dat de persoonlijkheid van de patiënt, zijn behoeften en preferenties, het zorgplan moeten steunen.

Belangrijk is de notie dat kwantiteit en kwaliteit van leven voor oudere patiënten een andere betekenis kunnen hebben dan voor jongere.

Binnen onze medische cultuur wordt ter bepaling en verbetering van de levenskwaliteit maar al te vaak uitsluitend naar tools als vragenlijsten of gelijksoortige assessment instrumenten gegrepen. Dat is een paradoxale benadering in het licht van wat wordt nagestreefd. Aandacht voor gesprekstechniek bij het adresseren van de behoeften van oudere kankerpatiënten, zoals ontwikkeld binnen logotherapie en existentiële analyse, zou verfrissend zijn. De onderzoekers onderstrepen terecht het belang van multidisciplinariteit, maar of die alleen voldoende is?

 

Jaap Schuurmans, huisarts en palliatief consulent

0 Shares