Dignity Talk helpt te praten in zicht van de dood

Goede communicatie in familieverband bevordert niet alleen het welbevinden van patiënten in de laatste levensfase, maar verlicht ook het mede lijden en de rouw van familieleden. Al te vaak schort het daar echter aan: patiënt en naasten willen elkaar behoeden voor emotionele spanningen. Dus wordt er liever om gevoelens, zorgen en behoeften heen gepraat.

Canadese onderzoekers wilden een nieuwe manier ontwikkelen om betekenisvolle communicatie voor palliatieve patiënten en hun familieleden, gemunt als Dignity Talk, te bevorderen. Het uit 2012 daterende zogeheten Dignity Therapy Question Framework (een lijst met vragen die helpt bij praten over het levenseinde) werd onderzocht op voor- en nadelen, en mogelijkheden voor verbetering.

Op basis van dit model werd een serie eenvoudig te beantwoorden vragen opgesteld. Een groep patiënten, familieleden en zorgprofessionals gaf feedback. Vervolgens werden in twee palliatieve zorgunits patiënten, familieleden en zorgprofessionals gerekruteerd. Zij werden geïnterviewd over de toepassing van de vragen.

Vijftien mensen gaven feedback op het prototype. Twintig patiënten, twintig familieleden en 34 zorgprofessionals deden mee aan de studie naar de toepasbaarheid. De waardering was over het algemeen groot. Zowel patiënten als familie noemen Dignity Talk een handige aanzet om over moeilijke onderwerpen te praten. Daarnaast versterkt het in hun beleving zowel de familieband als de persoonlijke waardigheid van de patiënt. Bijvoorbeeld doordat de mogelijkheid wordt geboden herinneringen, levenslessen en adviezen met de familie te delen. Ook menen zowel patiënten als familie dat het doornemen van de vragenlijst kan bijdragen aan effectieve emotionele interacties en het bespreken van onaffe zaken.

De onderzoekers concluderen dat Dignity Talk een vriendelijke manier biedt om levenseindegesprekken tussen patiënten en hun familie te vergemakkelijken.

Guo Q. e.a. Development and evaluation of the Dignity Talk question framework for palliative patients and their family: A mixed methods study.  Pall Med 2018 ;32 (1) :195-205.
Doi 10.1177/0269216317734696.

Commentaar
In hoeverre kan een vragenlijst verlegenheid met het naderende levenseinde wegnemen? De positieve ervaringen van de gerekruteerde patiënten en hun naasten met Dignity Talk moeten natuurlijk serieus worden genomen. Maar toch: heeft zo’n vragenlijst met zijn onvermijdelijke ‘one fits all’ benadering niet iets artificieels? Zijn ook minder open en ontvankelijke mensen er echt bij gebaat? Hier hebben we nu een discussie over het betrekken van geestelijk verzorgers als praktijkondersteuners in de huisartsenzorg. Dat zou een beter perspectief kunnen bieden dan vragenlijsten, hoe behulpzaam die soms (vaak?) ook kunnen zijn.

Bert Ummelen
redacteur Holos