‘Frailty’: een nieuw concept; wat gaat het ons brengen?

‘Frailty’, kwetsbaarheid, is een belangrijk medisch syndroom, daar bestaat tegenwoordig internationaal consensus over.

Frailty uit zich op verschillende manieren:

  • Vage vermoeidheidsklachten, gewichtsverlies en veelvuldige infecties
  • Vallen. Problemen met evenwicht en lopen zijn belangrijke verschijnselen
  • Delier. Acute verwarring, typisch is een snelle opkomst van toe- en afnemende verwardheid
  • Wisseling van conditie, met ‘goede en slechte dagen’

AnatomyEen belangrijke klinische implicatie van frailty is dat een ogenschijnlijk kleine aanleiding (een nieuw medicijn, een beperkte infectie, een operatie enz.) tot een disproportionele achteruitgang in gezondheid en zelfredzaamheid kan leiden.

Herkenning van frailty is belangrijk in het licht van bewijs dat een op revalidatie gerichte, multidisciplinaire aanpak effectief kan zijn en ook om patiënten te behoeden voor schade door medicijnen of ingrepen. In Nederland zijn daartoe verschillende instrumenten ontwikkeld, waarvan de Groningen Frailty Indicator (GFI) en de Tilburg Frailty Indicator (TFI) de belangrijkste zijn. Deze indicatoren worden wel in de eerstelijnszorg gebruikt, maar we neigen in ons land naar het concept van comprehensive geriatric assessment (CGA) zoals dat ook in het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt. Daarbij worden veel meer multidimensionele meetinstrumenten toegepast. Bovendien wordt gekeken naar de zorgsituatie. Net als de zorgbehoefte kan de organisatie van geëigende zorg, met vaak een rol voor een veelheid van zorgverleners, complex zijn. Die complexiteit valt in kaart te brengen met de Intermed-methode, een vragenlijst en scoremethode waarmee de complexiteit van aandoeningen van de patiënt en van de passende zorg wordt bepaald.

Anders dan in het VK zijn er in Nederland geen specifieke richtlijnen met frailty als hoofdthema. Het concept wordt wel genoemd in voor ouderen gemaakte richtlijnen (verenso.nl/richtlijnen; nhg.org/themas/publicaties/multidisciplinaire-richtlijn-polyfarmacie-bij-ouderen).

In het kader van het Nationaal Programma Ouderenzorg (beteroud.nl) is volop geëxperimenteerd, zowel in diagnostiek als in behandeling, met allerlei instrumenten. Of de toepassing ervan effect sorteert is evenwel twijfelachtig.

Wat precies de toegevoegde waarde is van het concept frailty, ten opzichte van bredere concepten als multimorbiditeit en het biopsychosociale model, zal nog moeten blijken. Een voordeel is in elk geval de aandacht voor het belang van anticiperend medisch beleid als het om kwetsbare ouderen gaat. Kwesties als wilsverklaring, wel of niet reanimeren en wensen met betrekking tot behandeling dienen in een vroeg stadium besproken te worden. Van een reactief naar een pro-actief beleid: dat is de transitie die in de huisartsenzorg nog te weinig uit de verf komt.

Ter overweging

‘Frailty’, kwetsbaarheid, is een internationaal erkend klinisch syndroom dat een breed scala van gezondheidsproblemen voorspelt.
We moeten ophouden te denken over ‘kwetsbare ouderen’ (een passief etiket) en beginnen te denken over ‘een ouder iemand die met kwetsbaarheid leeft’ en wiens kwaliteit van leven behoed en bevorderd kan worden
Kleine oorzaken, zoals verandering van medicatie, kunnen grote gevolgen hebben voor het welbevinden van kwetsbare patiënten.
De diagnose ‘frailty’ wordt gesteld bij drie of meer van de volgende symptomen: onbedoeld gewichtsverlies, zwakheid, vermoeidheid, moeizaam bewegen en inactiviteit.
Er is bewijs dat multidimensionele revalidatieprogramma’s werken.
Om kwetsbaarheid optimaal te adresseren moeten gezondheidszorg en sociale zorg geïntegreerd zijn.

NB Medical ‘Hot Topics’ GP Update Course, herfst/winter 2015, pag. 39-43.

Deel HOLOS
Facebooktwittermail

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *